Ogrom zmian podatkowych na 2007 rok jest wręcz przytłaczający. Trzeba jednak przez nie przebrnąć. Poniżej wskażemy tylko najważniejsze z nowości przewidzianych w prawie podatkowym. W niniejszym opracowaniu pominięto planowane zmiany do ustawy o VAT - a to ze względu na fakt, iż są one dopiero w parlamentarnych powijakach.

CIT

Nowelizacja[1] ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wejdzie w życie 1 stycznia 2007 r. i ma zastosowanie do osiągniętych dochodów (poniesionych strat) od tego dnia, z wyjątkiem art. 1 pkt 18 lit. a tiret trzecie, w części dotyczącej dochodów Banku Gospodarstwa Krajowego stanowiących równowartość dochodów uzyskanych przez Fundusz Kolejowy, oraz art. 8, które weszły w życie z dniem ogłoszenia, tj. 29 listopada br. 

Zwolnienie z CIT dla spółdzielni, wspólnot mieszkaniowych i towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących gospodarkę mieszkaniową będzie obejmowało dochody uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyjątkiem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.

Wprowadza nową definicję kosztów podatkowych, zgodnie z którą kosztami uzyskania przychodów będą koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.  

Wprowadzono podział kosztów na bezpośrednie i pośrednie. Zasadą jest rozliczenie kosztów bezpośrednich w roku, w którym zostaną osiągnięte związane z nimi przychody, koszty pośrednie zaś będą potrącalne w roku ich poniesienia.

Za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów będzie się uważać dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem przypadków, gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów. 

Nowością będzie też wprowadzenie metody jednorazowej (przyspieszonej) amortyzacji w pierwszym roku podatkowym, którą będą mogli zastosować:

Będą oni mogli dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 Klasyfikacji, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 50.000 euro łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych.

Uchylono przy tym (podobnie jak w ustawie o PIT) przepisy przewidujące 30% odpis amortyzacyjny od fabrycznie nowych środków trwałych. 

W związku z powyższym w ustawie pojawi się definicja małego podatnika. Małym podatnikiem będzie ten, u którego wartość przychodu (łącznie z VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 800 000 euro.

Do kosztów uzyskania przychodów będzie można zaliczyć wydatki na reklamę  w pełnej wysokości, bez względu na charakter reklamy. W zamian za to nie będą już kosztami wydatki na reprezentację, np. na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych.  

Do kosztów uzyskania przychodów będzie można zaliczyć wydatki na finansowanie przez pracodawcę usług medycznych na rzecz pracowników.

Do słowniczka ustawowego zostanie przeniesiona, z pewnymi jednak modyfikacjami, definicja zagranicznego zakładu, która do tej pory zawarta była w art. 20 ust. 13. Nowa definicja bazuje na definicji Konwencji Modelowej OECD, lecz nie w pełni jej odpowiada.

W słowniczku ustawowym ustawy o CIT i ustawy o PIT pojawi się ponadto definicja samochodu osobowego. Od 1 stycznia 2007 r. samochodem osobowym będzie pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. Podobna definicja obowiązuje już w ustawie o VAT.

Zmieni się moment powstania przychodu w podatku CIT (art. 12). Co do zasady, za datę powstania przychodu uważać się będzie dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później jednak niż dzień:

Jeśli strony ustalą, iż usługa zostanie rozliczona w okresach rozliczeniowych, datą powstania przychodu będzie ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku. Przepis ten znajdzie zastosowanie odpowiednio do dostawy energii elektrycznej, cieplnej oraz gazu przewodowego.

Od nowego roku przychody w walucie obcej należy ustalać wg kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.

Od 1 stycznia 2007 r. firmy będą mogły wybrać sposób rozliczania różnic kursowych (dodany art. 9b) pomiędzy zasadami przewidzianymi w ustawie o CIT a regułami prawa bilansowego. W art. 15a ustawy o CIT pojawią się pojęcia dodatnich i ujemnych różnic kursowych. Wartości te będą zaliczane odpowiednio do przychodów bądź kosztów uzyskania przychodów. W przypadku wyboru metody zgodnej z przepisami o rachunkowości - podatnik będzie musiał przy niej pozostać przez co najmniej 3 lata podatkowe.

PIT

Ustawa z dnia 27 października 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw[2] przewiduje, że w przyszłym roku nadal będziemy płacić podatek wg stawek 19, 30 i 40%.

Wzrosną natomiast progi podatkowe i kwota wolna od podatku. W 2007 roku progi podatkowe będą one na poziomie: 43.405 zł i 85.528 zł, a kwota zmniejszająca podatek w pierwszym przedziale skali wyniesie 572,54 zł. W 2008 roku wzrosną progi podatkowe do: 44.490 zł i 85.528 zł.

Dwustopniowa skala podatkowa ze stawkami 18 i 32% ma być wprowadzona dopiero od 2009 r. Wówczas będzie obowiązywał jeden próg podatkowy na poziomie 85.528 zł. 

Wyłączono z opodatkowania PIT przychody opodatkowane nowym podatkiem tonażowym.

Doprecyzowano, że pojęcia rezydencji podatkowej (nieograniczony obowiązek podatkowy) oraz braku rezydencji podatkowej (ograniczony obowiązek podatkowy) odnoszą się również do przychodów podatnika. Dodano definicję miejsca zamieszkania jako ośrodka interesów życiowych w Polsce albo pobytu w Polsce powyżej 183 dni w roku podatkowym.

Przewidziano również wprowadzenie od 1 stycznia 2007 r. nowej ulgi podatkowej dla osób wychowujących dziecko własne lub przysposobione (adoptowane). Podatnicy rozliczający się na zasadach ogólnych będą mogli odliczyć od podatku kwotę stanowiącą iloczyn liczby wychowywanych dzieci i kwoty 120 zł. Odliczenie będzie dotyczyło łącznie obojga rodziców.  

Nowe odliczenie od dochodu przewidziano dla krwiodawców - według ekwiwalentu pieniężnego za krew, z limitem do 6% dochodu.

Od przyszłego roku zlikwidowana zostanie natomiast ulga odsetkowa. Prawo do odliczania wydatków na spłatę odsetek od kredytu mieszkaniowego na dotychczasowych zasadach zachowają jednak podatnicy, którzy zaciągnęli kredyt w latach 2002-2006.  

1 stycznia 2007 r. również ulga na zatrudnienie pomocy domowejma zniknąć z ustawy. Podatnicy, którzy do tego czasu podpiszą z osobą bezrobotną umowę aktywizacyjną, zachowają prawa do ulgi.

Uproszczono ponadto zasady przekazywania 1% podatku organizacjom pożytku publicznego. Od 2007 r. urząd skarbowy ma przekazywać kwotę 1% podatku należnego na podstawie wniosku podatnika w terminie 3 miesięcy od upływu terminu dla złożenia zeznania (a nie od złożenia zeznania), pod warunkiem że podatnik złożył zeznaniem w terminie. Co roku podawany jest wykaz organizacji, które mają prawo do 1%. Do upływu terminu złożenia zeznania za 2006 r. można dokonywać wpłat i odliczać je na zasadach dotychczasowych.

Polacy pracujący za granicą będą mogli od rocznej podstawy opodatkowania odliczyć 30 %. diety za każdy dzień przepracowany poza krajem. Nie dotyczy pracowników przebywających w podróży służbowej za granicą - oni mogą oczywiście odliczyć całość diet.

Nowo dodany art. 5b ust. 1, który stanowi, jakiej działalności nie uznaje się za działalność gospodarczą, budzi obawy podatników świadczących czynności na podstawie tzw. samozatrudnienia. Zgodnie z tym przepisem, za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

• odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonywanie tych czynności,
• są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i w czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności,
• wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z działalnością gospodarczą.

Do kosztów będzie można zaliczyć wydatki związane z finansowaniem świadczeń zdrowotnych przez pracodawcę na rzecz pracowników.

Prowadzący działy specjalne produkcji rolnej będą mogli opodatkować dochody stawką liniową.

Zachowano ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, który od 2008 r. będzie ograniczony do podatników, których przychody nie przekraczają 150 tys. euro (teraz: 250 tys.).

Zamiast 10 % podatku od przychodów ze sprzedaży mieszkań, zapłacimy 19 % podatek od dochodu. Dochód do opodatkowania stanowić będzie różnicę pomiędzy przychodem uzyskanym ze sprzedaży nieruchomości a udokumentowanymi kosztami jej nabycia lub wybudowania, powiększonymi o sumę dokonanych odpisów amortyzacyjnych. Nadal będzie zwolnienie z opodatkowania przychodu ze sprzedaży nieruchomości dokonanego po 5 latach od jego nabycia. Dodatkowo wolne od podatku będą przychody ze sprzedaży domu czy mieszkania, jeśli podatnik był tam zameldowany na pobyt stały przez okres co najmniej 12 miesięcy przed datą zbycia (a nie uzyskania przychodu). Dotyczy to obojga małżonków (oboje muszą być zameldowani). Warunkiem zastosowania zwolnienia będzie złożenie w urzędzie skarbowym w terminie 14 dni oświadczenia o spełnieniu warunków.

Zniknie natomiast od 2007 roku zwolnienie od podatku w przypadku deklaracji przeznaczenia pieniędzy ze sprzedaży mieszkania w ciągu 2 lat na inne cele mieszkaniowe.

W przypadku rozliczania usługi w okresach rozliczeniowych obowiązek podatkowy ma powstawać ostatniego dnia okresu zgodnie z umową czy fakturą, nie rzadziej niż raz w roku.

Płatnicy (także komornicy) nie będą przekazywać deklaracji miesięcznych, tylko roczne - do końca stycznia roku następnego albo z końcem okresu prowadzenia działalności.

Podatek od spadków i darowizn

Ustawa z 18 października br. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych[3] przewiduje m.in. od 1 stycznia 2007 r. nowe zwolnienie od podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z dodanym art. 4a, zwalnia się mianowicie od podatku w całości nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo ojczyma i macochę, pod warunkiem jednak, iż:

Obowiązek zgłoszenia nie będzie obejmował przypadków, w których nabycie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat nie przekroczy kwoty 9.637 zł oraz gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.  

Co jednak istotne, do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych (nabycie w drodze spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy), które nastąpiło przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, stosuje się przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn, w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2007 r. 

Zwolnieniem od podatku objęte będzie dodatkowo nabycie w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w wysokości nieprzekraczającej 9 637 zł od jednego darczyńcy, a od wielu darczyńców łącznie nie więcej niż 19 274 zł w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny, jeśli pieniądze te lub rzeczy obdarowany przeznaczy w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania na spłatę zabezpieczonego hipoteką kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami.

Dodatkowo zwolnione z podatku będzie nabycie w drodze dziedziczenia praw do wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej przez osobę zaliczoną do I lub II grupy podatkowej, jeżeli spełnia warunki określone w art. 16 ust. 2 pkt 2-5 oraz spółdzielcze prawo do tego lokalu będzie przysługiwało nabywcy wkładu przez okres co najmniej 5 lat od dnia jego ustanowienia; warunek ten uważa się za zachowany także w przypadku przeniesienia przez spółdzielnię własności tego lokalu na nabywcę.

Przewidziano także wydłużenie do 6 miesięcy terminu, w którym podatnik chcący skorzystać z ulgi mieszkaniowej, może przekazać prawo do dotychczas posiadanego lokalu mieszkalnego swoim zstępnym. Ma to zapewnić równe traktowanie podatników - spółdzielców, właścicieli i najemców lokali mieszkalnych. 

Zgodnie ze zmienionymi przepisami, obowiązek podatkowy ciążył będzie na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych także w przypadku darowizny.

W przypadku nabycia rzeczy i praw majątkowych w drodze zapisu lub dalszego zapisu, obowiązek podatkowy będzie powstawał z chwilą wykonania zapisu, a nie z chwilą przyjęcia spadku. Obowiązek podatkowy nie powinien bowiem ciążyć na zapisobiercy niezależnie od wykonania zapisu lub gdy osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie może być zapisobiercą. 

PCC

Od 1 stycznia 2007 r. nie będą podlegały PCC: umowa ustanowienia odpłatnej renty oraz umowy majątkowe małżeńskie.

Zwolnione od PCC będą pożyczki w formie pieniężnej udzielane na podstawie umowy małżonkowi, zstępnym, wstępnym, pasierbowi, rodzeństwu, ojczymowi i macosze, w wysokości przekraczającej kwotę 9 637 zł, pod warunkiem:

Poza tym zwolnione od PCC będą pożyczki udzielanena podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami, jeśli łączna kwota lub wartość pożyczek otrzymanych w okresie kolejnych 3 lat nie przekracza 5 000 zł od jednego podmiotu, a od wielu podmiotów łącznie - 25 000 zł.

Również pożyczka udzielona spółce przez wspólnika (akcjonariusza) będzie uważania na potrzeby podatku od czynności cywilnoprawnych za zmianę umowy spółki kapitałowej i opodatkowana stawką 0,5%. Zrezygnowano ponadto ze zwolnienia z PCC czynności prawnych w sprawie udzielania pomocy na ratowanie i pomocy na restrukturyzację. Zniesione będzie też zwolnienie dla pożyczek na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej - będą one podlegać podatkowi w wysokości 2%.

Poszerzone zostanie zwolnienie z PCC w przypadku, gdy dana czynność podlega opodatkowaniu VAT - przez rozciągnięcie definicji podatku od towarów i usług również na podatek od wartości dodanej pobierany na podstawie przepisów obowiązujących w państwach członkowskich Unii Europejskiej (z wyjątkiem jednak transakcji dotyczących zbywania udziałów lub akcji).

Nie będzie już obowiązywała zasada solidarnej odpowiedzialności stron czynności cywilnoprawnej , lecz ustawa wyraźnie wskazywać będzie podmiot (stronę transakcji), na którym ciążyć będzie obowiązek podatkowy. Solidarna odpowiedzialność pozostanie jedynie w stosunku do stron umowy zamiany oraz umowy spółki cywilnej.

Ordynacja podatkowa

Istotnie znowelizowano[4] także Ordynację podatkową. Zmiany wejdą w zasadzie w życie 1 stycznia 2007 r.

Dodany przepis umożliwi podpisywanie deklaracji podatkowych przez pełnomocnika odatnika, płatnika lub inkasenta. Pełnomocnictwo zwolni wówczas samego podatnika, płatnika czy inkasenta z obowiązku podpisania deklaracji. 

Nowością na gruncie postępowania podatkowego regulowanego Ordynacją podatkową będzie instytucja rozprawy. Rozprawę będzie bowiem można przeprowadzić w postępowaniu odwoławczym na wniosek strony lub z urzędu. Organ odwoławczy będzie mógł odmówić przeprowadzenia rozprawy, jeżeli przedmiotem rozprawy będą okoliczności niemające znaczenia dla sprawy albo okoliczności, które zostały wystarczająco potwierdzone innym dowodem. W sprawie odmowy przeprowadzenia rozprawy organ będzie wydawał postanowienie. 

W nowym rozdziale zostaną od 1 lipca 2007 r. na nowo uregulowane zasady wydawania pisemnych interpretacji prawa podatkowego w indywidualnych sprawach podatników. Pisemne interpretacje w indywidualnych sprawach podatkowych będzie wydawał Minister Finansów . Ma to ujednolicić interpretacje w podobnych stanach faktycznych. Termin przewidziany do wydania takiej interpretacji będzie wynosił 3 miesiące. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy Minister Finansów będzie zobowiązany do wskazania prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.

Wskazano wyraźnie, iż można złożyć wniosek o interpretację w indywidualnych sprawach podatkowych dotyczących przyszłych zdarzeń. Obecnie wniosek o wydanie interpretacji może dotyczyć wyłącznie zaistniałego stanu faktycznego.

Podrożeje ponadto opłata od wniosku o wydanie interpretacji. Obecnie opłata ta wynosi 5 zł od wniosku i 0,50 zł od każdego załącznika. Po zmianie wniosek o wydanie interpretacji będzie podlegał opłacie w wysokości 75 zł, którą będzie należało wpłacić w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku. W przypadku gdy w jednym wniosku wystąpią odrębne stany faktyczne lub zdarzenia przyszłe, opłata będzie pobierana od każdego przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub przyszłego. Minister Finansów pozostawi wniosek bez rozpatrzenia w sytuacji:

[1] Ustawa z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 217, poz. 1589)

[2] Dz. U. Nr 217, poz. 1588

[3] Dziennik Ustaw z 2006 r. Nr 222, poz. 1629

[4] Ustawa z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1590)